กายวิภาคกระดูกสันหลัง
Spine Anatomy
Anatomy
"กระดูกสันหลัง"(Spine)
ให้ความแข็งแรงส่วนกลาง
ลำตัว ด้านบนเชื่อมต่อ
จากศีรษะ (Skull)ไปจนถึง
ด้านล่างคือกระดูกเชิงกราน
"ตัวกระดูกสันหลัง"
Vertebral body

ประกอบด้วย กระดูก"คอ"
(Cervical) 7ท่อน
กระดูกสันหลังส่วน"หลัง"
(Thoracic) 12 ท่อน
กระดูกสันหลังส่วน"เอว"
(Lumbar) 5 ท่อน
กระดูกสันหลังส่วนปลาย
สุดคือกระดูกก้นกบ
(Sacrum&coccyx)

ภายในกระดูกสันหลังบรรจุสิ่งที่สำคัญ
ไว้ นั่นคือ "ไขสันหลังและเส้นประสาท"
ซึ่ง"ไขสันหลัง"เป็นเนื้อสมองที่ต่อจาก
ก้านสมองลงมาจนถึงเอว ในผู้ใหญ่ที่โต
เต็มวัยแล้ว"ไขสันหลัง"จะลงมาสิ้นสุด
ที่ประมาณระดับL1-L2 แต่ละระดับของ
ไขสันหลังจะมี"เส้นประสาทสันหลัง"ยื่น
ออกมาเลี้ยงความรู้สึก และควบคุมการ
ทำงานของกล้ามเนื้อทั้งแขนและขา
ในผู้ป่วยที่ประสบเหตุกระดูกสันหลังหัก
ทัับเส้นประสาทจึงเกิดอัมพาตขึ้นหาก
อุบัติเหตุนั้นมีการทำลายไขสันหลังหรือ
เส้นประสาทขึ้น ยิ่งมีการหักสูงเท่าใด
ยิ่งมีอาการของระบบประสาทมากขึ้น

cervical
ภาพซ้ายแสดงกายวิภาคแนวยาวของ
กระดูกสันหลังส่วนคอ(Cervical spine)
 เป็นกระดูกสันหลังที่มีความสำคัญมาก
เนื่องจากทำหน้าที่ปกป้องระบบประสาท
ไขสันหลัง(Cord)ซึ่งควบคุมระบบประสาท
แขนและขา ซึ่งไวต่อการกระทบกระเทือน
ผู้ป่วยที่ได้รับอุบัติเหตุของกระดูกสันหลัง
ระดับคอจึงมักมีอาการอัมพาตทั้งตัว
ภาพตัดขวางของกระดูก
สันหลังระดับC1(สี่ม่วง)
จะเห็นได้ชัดว่ามี
"ไขสันหลัง"
(สีขาวปนเหลือง)(ศรชี้)
บรรจุอยู่และมีน้ำหล่อเลี้ยง
อยู่ภายรอบๆ
Lumbar
ภาพซ้ายแสดงกายวิภาค
แนวสามมิติของกระดูกสันหลัง
ส่วนเอว(Lumbar)ซึ่งแตกต่าง
จากส่วนคอตรงที่ระบบประสาท
ที่อยู่ภายในเป็นเส้นรากประสาท
ฝอย(root)ซึ่งต่อออกมาจากไข
สันหลังระดับบนเป็นมัดรวมกัน
เหมือนหางม้า เรียกส่วนนี้ว่า
Cauda Eqiuna
ภาพตัดขวาง

ภาพซ้ายแสดงกายวิภาพของ
กระดูกสันหลังและเส้นประสาท
ส่วนเอว(Lumbar)แบบตัดขวาง
แสดงให้เห็นความสัมพันธ์ของ
หมอนรองกระดูก รากประสาท
ที่ยื่นออกมานอกกระดูกสันหลัง
เพื่อออกไปรวมกันอีกครั้งเป็น
เส้นประสาทที่เลี่ยงส่วนขาสองข้าง

Anatomy2
พิเศษระหว่าง กระดูกสันหลัง แต่ละข้อมีหมอนรองกระดูกสันหลัง Intervertebral Disc
แทรกกึ่งกลางทำหน้าที่รับแรงกดน้ำหนักตัวต่อกระดูกสันหลังทั้งหมด หมอนรองกระดูกสันหลัง
ที่อยู่ระหว่างตัวกระดูกนี้ มีลักษณะคล้ายเต้าหู้แข็งที่ยืดหยุ่นได้เวลาน้ำหนักตัวกดลงมาแต่ละด้าน
ซึ่งทำให้กระดูกสันหลังของคน สามารถโค้งงอได้รอบทิศทาง ลักษณะเหมือนกระดูกงู ซึ่งหาก
คนเราไม่มีหมอนรองกระดูกที่ยืดหยุ่นเช่นนี้ได้ กระดูกสันหลังจะไม่สามารถก้มเงยหรือหมุนตัวได้
ดังเช่นในโรคบางโรคเช่น โรคกระดูกสันหลังยึดติดแบบปล้องไม้ไผ่(Ankylosing Spondylitis)
จะมีหินปูนเกาะไปที่หมอนรองกระดูกสันหลังจนแข็งเหมือนหินและไม่สามารถขยับกระดูกสันหลัง
ได้เหมือนคนปกติ เวลาก้มจะมีลักษณะคล้ายหลังตรงเหมือนกระดาน เป็นต้น
facet
ด้านหลังของ กระดูกสันหลัง แต่ละระดับ มีข้อเล็กๆอยู่สองข้อ ซ้าย-ขวาซึ่งเชื่อมกันระหว่างกระดูก
มีชื่อเรียกข้อนี้ว่า ข้อฟาเซ็ต
 (Facet joint) ทำหน้าที่เหมือนจุดหมุนของกระดูกสันหลังในท่า
ก้มเงย และหมุนตัว จะมีการขยับของข้อ Facet นี้ตลอดเวลา กรณีมีการเสื่อมของข้อ Facet นี้
ผู้ป่วยมักจะมีอาการ ปวดหลังเป็นประจำ ถ้าตอนเป็นมากๆจะร้าวลงขาคล้ายกระดูกทับเส้นได้
เราเรียกอาการปวดที่เกิดจากการเสื่อมของข้อ"ฟาเซ็ต" ซึ่งมีลักษณะปวดร้าวลงขามากเหมือน
อาการเสียว โดยเฉพาะเวลาแอ่นตัวหรือคอ และมีอาการแข็งเกร็งของแผ่นหลังเวลาปวดมากๆนี้
นี้ว่าโรค
Facet Syndrome ซึ่งมักพบบ่อยในผู้สูงอาย และอาจถูกวินิจฉัยเป็นกระดูกทับเส้นได้
ในแต่ละระดับของ กระดูกสันหลัง
จะมีเส้นประสาทออกมาจากเนื้อ
ไขสันหลัง เรียกเส้นประสาทนี้ว่า
(Spinal Nerve Root)โดยแยก
ไปควบคุมกล้ามเนื้อและความรู้สึก
ส่วนแขน ลำตัว และขาไปจนถึงเท้า
ถ้ามีการกดทับเส้นประสาทสันหลัง
จะมีอาการปวดร้าวไปตามแขนขาได้


ภายในกระดูกสันหลังจะเป็นช่องที่อยู่ของ
ไขสันหลัง และ เส้นประสาทไขสันหลัง
(Spinal cord) ซึ่งเป็นศูนย์รวมของ
ระบบประสาทซึ่งต่อเนื่องมาจากสมอง
ลักษณะเหมือนเนื้อสมอง ยาวจากฐานสมอง
ลงมาจนถึงระดับประมาณ L1-2 แล้วกลาย
เป็นเส้นประสาทส่วนปลาย (Nerve Root)

ทำหน้าที่ส่งสัญญาณต่อเนื่องจากสมองลง
มาควบคุมการทำงานของแขนและขา
ดังนั้นถ้า ไขสันหลัง เกิดภยันตรายขึ้นเช่น
จากอุบัติเหตุ อาจทำให้ กระดูกสันหลัง หัก
ไปกระแทกกับ ไขสันหลัง ทางด้านหลัง
ซึ่งหาก ไขสันหลัง หากช้ำหรือฉีกขาด
ผู้ป่วยจึงจะเกิดอัมพาตถาวรตามมาได้


>>ท่านสามารถดูกายวิภาคของกระดูกสันหลัง
แบบ animation ได้จากweb site นี้ครับ<<

คลิกที่นี่

สรุปโดยรวม กระดูกสันหลัง
มีความสำคัญดังต่อไปนี้


•เป็นโครงสร้างที่ยึดแขนและขาไว้ด้วยกัน
• เป็นแกนที่อยู่ของอวัยวะในช่องท้อง
•เป็นที่อยู่ของศูนย์รวมประสาทไขสันหลัง
ซึ่งควบคุมการทำงานของร่างกายทั้งหมด
• เป็นโครงสร้างที่ให้ความแข็งแรงเวลานั่ง
หรือยืน แต่ยืดหยุ่นได้เพื่อการก้มเงยบิดตัว
• มนุษย์เป็นสัตว์ชนิดเดียวที่ท่าทางต้องมี
กระดูกสันหลัง ต้องตั้งฉากกับพื้นดินมากที่
สุด ดังนั้นจึงพบปัญหาของ กระดูกสันหลัง
มากที่สุดเมื่อเทียบกับ สิ่งมีชีวิตชนิดอื่นๆ
จึงก่อให้เกิดโรคและอาการผิดปกติต่างๆ
ที่ทำให้เราต้องเรียนรู้และรักษามากเช่นกัน


หมอนรองกระดูกสันหลังคืออะไร >>>